تاریخ : دوشنبه هشتم اسفند 1390

گردآوری: النازسادات اردستانی

::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

به علت گسترش فعالیت های تکثیر و پرورش ماهی، و همچنین به علت محدودیت منابع آبی، پرداختن به موضوع افزایش تولید در واحد سطح از طریق روش های مختلف پرورش ماهی، نیاز به کنترل شدیدتر اثرات ناشی از پرورش ماهی روی محیط زیست وجود دارد، چرا که عدم توجه کافی می تواند خسارات جبران ناپذیری به همراه داشته باشد. در این زمینه تکنیک های متعددی استفاده می شود که می توان به روش پرورش متراکم ماهی اشاره نمود.

درمورد پرورش متراکم آبزیان:

در پرورش متراکم ماهی، تقریبا ماهی بطور کامل به غذای دستی یا غیر طبیعی وابسته می باشد. چنانچه غذای طبیعی نیز در اختیار ماهی ها قرار گیرد، معمولا میزان آن در مقایسه با غذای دستی بسیار کم و تاثیر آن ناچیز خواهد بود.
پرورش متراکم ماهی، معمولا به شیوه های گوناگونی صورت می پذیرد. در اغلب روشهای رایج، استفاده از مخازن و استخرهای سیمانی، بتونی، فایبرگلاس و پلاستیکی در شکل ها و طرح های مختلف متداول می باشد.
از ارکان مهم و قابل توجهی که بایستی در پرورش متراکم ماهی همواره مدنظر قرار گیرد، میزان تراکم ماهی در واحد سطح و نیز میزان دبی آب ورودی مورد نیاز براساس تراکم ماهی و دمای آب می باشد.

»»تراکم ماهی:

شاخص تراکم، بیانگر حداکثر ظرفیت نگهداری ماهی در واحد حجمی استخر می باشد. میزان این شاخص با توجه به نیازهای رفتاری و زیستی ماهی تعیین می گردد. با توجه به اندازه ماهی ( سانتیمتر )، می توان میزان تراکم ماهی در متر مکعب را از معادله ذیل بدست آورد :( Stickney, 1991)

طول ماهی ( سانتیمتر ) × 2 = وزن توده زنده ( کیلوگرم در متر مکعب )

عدد 2 ، ضریب ثابت تبدیل است.
میزان تراکم با توجه به اندازه های مختلف ماهی، تغییر می کند. برای مثال، ماهیان سردآبی 15 سانتیمتری می توانند با تراکمی در حدود 30 کیلوگرم در متر مکعب در استخر نگهداری شوند. علاوه بر رابطه فوق در ارتباط با تراکم ماهی در واحد حجم، روابط دیگری نیز توسط برخی از محققین ارائه شد که هر یک با توجه به شرایط نگهداری ماهی، وضعیت جغرافیایی و همچنین خصوصیات کمی و کیفی آب، تفاوتهایی با یکدیگر نشان می دهند. برای مثال، تیمونز و همکاران ( 2001 )، استفاده از معادله ذیل را برای محاسبه میزان تراکم ماهی قزل آلا در واحد حجم استخر پیشنهاد نموده اند:

D = L÷ 0.32 

D: تراکم ماهی( کیلوگرم )
L: طول ماهی ( سانتیمتر ) 

با توجه به معادله فوق، برای ماهیان 15 سانتیمتری، تراکمی در حدود 47 کیلوگرم در متر مکعب محاسبه خواهد شد.البته همانطوریکه اشاره شد، معادله اخیر در شرایط متفاوتی نسبت به معادله اول قابل اجراست و اغلب جهت بهره برداری در سیستم های فوق متراکم ماهی و با استفاده از اکسیژن مولکولی و سایر ادوات کنترل شرایط محیطی، توصیه می گردد.

میزان جریان آب مورد نیاز:
میزان جریان آب ورودی به استخرها و مخازن پرورش ماهی در سیستم های متراکم، همواره تحت تاثیر عواملی از قبیل وزن توده زنده در استخر، اندازه ماهی ها، درجه حرارت آب، ارتفاع محل از سطح دریا و میزان حلالیت اکیسژن در آب می باشد ( فرزانفر، 1380). در این خصوص رابطه بین وزن توده زنده در هر متر مکعب و همچنین طول متوسط هر ماهی و مقدار اندیکس  Fاز جدول 1 استخراج می گردد و قدار آب مورد نیاز به شرح ذیل محاسبه می گردد:

I=W/LxF

I:  مقدار آب مورد نیاز ( لیتر در دقیقه )
W: وزن توده زنده ( کیلوگرم)
L: طول متوسط ماهی ( سانتی متر )
F: مقدار قابل استخراج از جدول 1

بر اساس این رابطه و جدول 1 ، در دمای 7 درجه سانتیگراد و ارتفاع 300 متری از سطح دریا، برای ماهی های قزل آلای 15 سانتیمتری با بیوماس 1155 کیلوگرم، میزان آب مورد نیاز برابر 1100 لیتر در دقیقه یا حدود 18 لیتر در ثانیه خواهد بود(  Stickney, 1991).

جدول 1 – مقادیر اندیس جریان پیشنهادی دبی آب ورودی براساس رابطه بین دما و ارتفاع محل از سطح دریا (  Stickney, 1991).

 

  دمای آب

  ( سانتی گراد ) 

 

                                    ارتفاع از سطح دریا ( متر )

 

       0        

     300

    600

    900

    1200

   1500

          5

    0.09

   0.083

   0.076

    0.07

   0.064

   0.059

          6

   0.083

   0.076

    0.07

   0.064

   0.059

   0.055

          7

   0.076

    0.07

   0.064

   0.059

   0.055

    0.05 

          8

    0.07

   0.064

   0.059 

   0.055

    0.05

   0.064

          9

   0.064

   0.059

   0.055

    0.05   

   0.046

   0.042

         10

   0.059

   0.055

    0.05

   0.046

   0.042

   0.039

         11  

   0.055

    0.05

   0.046

   0.042

   0.039  

   0.036

         12

    0.05

   0.046  

   0.042

   0.039

   0.036

   0.033

         13

   0.046

   0.042

   0.039

   0.036

   0.033 

    0.03 

         14

   0.042

   0.039

   0.036

   0.033

    0.03

   0.028

         15

   0.039

   0.036

   0.033

    0.03

   0.028

   0.026

         16

   0.036

   0.033 

    0.03

   0.028

   0.026

   0.024

         17

   0.033

   0.03

   0.028

   0.026

   0.024

   0.022

         18

    0.03

   0.028 

   0.026

   0.024

   0.022

    0.02

         19

   0.028

   0.026

   0.024

   0.022

    0.02

   0.018

هدف نخست از توسعه آبز ی پروری تولید ماهی بیشتر بدون  افزایش قابل ملاحظه استفاده  از منابع طبیعی (آب و زمین ) است (Avnimelech et al :2008).

در آبزی پروری افزایش تراکم ذخیره سازی یکی از راه حل های مشکل کمبود زمین برای پرورش است. توسعه متراکم آبز ی پروری با افزایش اثرات زیست محیطی همراه است. در فرایند تولید مقادیر زیادی از ضایعات آلودکننده از قبیل غذاهای خورده نشده و مدفوع  تولید میشود .دما و سطوح اکسیژن محلول در آب فعالیت تغذیه ای، متابولیسم و رشد را تحت تاثیر قرار می دهند و از این رو اهمیت اساسی در تعیین انواع و مقادیر خوراکهای مصرفی برخوردارند. تغذیه ماهی در سیستم های متراکم باعث رهاسازی موادآلی  و غیرآلی به داخل آب می شود که برای محیط پرورش مضر میباشند.به همراه پساب مزارع پرورش آبزیان موادی همچون غذا ، ترکیبات ارگانیگ(پروتئین، هیدروکربن، چربی، ویتامین ) وغیر ارگانیک (نیتروژن، فسفر، کربن،کلسیم،آهن)  به محیط وارد میشود ( ابراهیمی.، ایمانپور.، عدلو 1389 ).
مواد غذایی زاید وارد شده به محیط موجب آلودگی آب شده و علاوه برآن آبهای تخلیه شده به محیط باعث افزایش میکرو ارگانیسم های حامل بیماری و تولید گونه های مهاجم بیماری می شود. بمنظور بهبود کیفیت آب اخیرا تاکید زیادی روی بررسی استراتژیهای تغذیه ای شده است، که شامل برخی تغییرات مهم در ماهیت اجزای غذایی خوراکها و هم در بهبود روشهای تغذیه مورد نظر می باشد. برای تولید یک کیلو گرم ماهی با فرض ضریب تبدیل غذایی 1 تا 3 به مقدار 1 تا 3 کیلو گرم ماده غذایی خشک نیاز است . حدود 30 در صد از غذا بصورت مواد زائد ارگانیک  دفع میشود . حدود 70 در صد از غذا بصورت  NوP   مصرف نشده در آب باقی می ماند . در یک سیتم متراکم پرورش آبزیان که حدود 3 تن ماهی تیلاپیا وجود دارد با یک جمعیت 50 نفری از انسان برابری می کند این توده زنده از نظر تولید مواد زائد با مواد زائدی که توسط اجتماعی  از 240 نفر تولید میشود برابری می کند. بنابراین میتوان نتیجه گرفت که این توده ماهی تقریبا  5 برابر  بیوماس انسانی مواد زائد  تولید می کندt و دلیل این موضوع این است که دامنه رژیمی ماهی محدود می باشد و بخش زیادی از غذای  هضم نشده  باقی مانده و دفع میشود . نسبت روده به طول بدن ماهی کوچک است ، بطور نمونه طول روده ماهی کپور 2  تا  2.5  برابر طول بدن است در حالیکه در  گاو و گوسفند به ترتیب 20 و 30 برابر بزرگتر است . روده انسان حدود 3 تا 4 برابر از طول بدن بزرگتر است. در نتیجه غذا در روده ماهی برای مدت کوتاهی باقی می ماند و به همین دلیل باید غذای ماهی قابلیت هضم داشته باشد و از سوی دیگر بر خلاف حیوانات خشکزی که انرژی خودرا از کربوهیدارات ها و لیپیدها تامین می کنند  ماهی  انرژی را از پروتیئن بدست می آورد  و بدن ماهی از 65 تا 75 در صد پرونئین تشکیل شده است . بنابراین نیاز پروتئینی ماهی 2 تا 3 برابر بیشتر از این حیوانات است .
آمونیوم یکی از محصولات نهایی سوخت و ساز پروتئین می باشد همه عوامل به بالا بردن میزان نیتروژن در آب کمک می کند. در آب  مقدار آمونیاک (NH3) وآمونیوم  (NH4) بسته به میزان PH و دما  در حال تعادل است که به مجموع آن مقدار کل نیتروژن آمونیاکی (total  ammonium nitrogen,TAN) اطلاق میشود. اگرچه هردو فرم آمونیاک ممکن است برای ماهی سمی باشد ولی شکل غیر یونیزه آن سمی تر است . و این موضوع به این واقعیت نسبت داده میشود که آمونیوم  نسبت به آمونیا ک توانایی حل چربی را داشته و به آسانی از غشاء بیولوژیک عبور می کند. در بیشتر موارد میزان آمونیوم درغلظت بالای 1.5 میلی گرم در لیتر برای ماهیان پرورشی تجاری سمی است اما در بیشتر مواردمقدار قابل قبول آمونیوم غیر یونیزه در سیستم آبزی پروری در حد  0.025  میلی گرم در لیتر است. به هر حال حد سمی بودن تا حدود زیادی به قدرت و نوع گونه ، اندازه ، ارگانیک های پالایش کننده ، فلزات ، نیترات ، شوری و PH بستگی دارد.

اثرات زیست محیطی پرورش متراکم میگو:
پرورش میگو به شیوه متراکم از اواسط دهه 1980 میلادی ( بخصوص از جنوب شرق آسیا ) آغاز و توسعه یافت. میزان تولید میگوی پرورشی نیز بتبع توسعه سطح زیر کشت و اجرای سیستم پرورش  متراکم میگو روند صعودی پیدا کرد.بهبود مدیریت آب و مواد زائد حاصله از پرورش میگو به واسطه ایجاد پاره ای از مشکلات در پرورش میگو از دهه های گذشته آغاز و از اهمیت ویژهای برخوردار بوده است.در گذشته، بیشتر موضوعات مدیریتی در پرورش میگو در ارتباط با آب و مواد زائد موجود در آب متمرکز بود و توجه کمتری بر مدیریت مواد جامد و نیمه جامد حاصله از پرورش میگو و یا اصطلاحا لجن حاصله از پرورش میگو در استخرها جهت بهبود وضعیت آن صورت می گرفت که در حال حاضر به دلیل حساسیت اثرات زیست محیطی ناشی از فعالیت پرورش میگو و پساب آن توجه ویژه ای به این موضوع با تکنیک های بهبود مدیریت آب شامل پیش فرآوری و سیستم چرخشی آب توسط محققین و آبزی پروران صورت می گیرد هر چند این موضوع هنوز به طور کامل مورد توجه قرار نگرفته است(میرزایی 1387).

لجن:
به مواد زائد حاصله از پرورش میگو که در طول دوره پرورش میگو در کف استخر جمع می شود لجن یا رسوبات می نامند. این مواد به شکل جامد، نیمه جامد، جامد و گاز ناشی از مواد مصرف نشده، پوسته میگو، لاشه میگو، مدفوع، مواد مترشحه میگو و رسوبات حاصله از فرسایش خاک می باشند که در کف استخر تجمع می یابند.

مشخصات لجن
مشخصات لجن به نوع و طراحی استخر، رژیم مدیریتی استخر و نهاده های ورودی به استخرهای پرورشی و اصولا به طبیعت و منبع آن بستگی دارد. لجن حاوی مقدار زیادی مواد آلی، نیتروژن و فسفر ( بیش از خاک های نرمال ) و همچنین دارای نیاز اکسیژن بیولوژیکی ( BOD )و شیمیایی ( COD ) بالا بوده که حاکی از بالا بودن میزان بار مواد غذایی در آن می باشد. بنابراین انجام فرآوری ویژه قبل از دور انداختن و مصرف آن ضروری می باشد.

اثر بر محیط زیست
اطلاعات کمی راجع به اثرات لجن بر محیط زیست موجود می باشد ولی لجن حاصله از پرورش میگو، اثرات منفی، خنثی و مثبت بر محیط زیست داشته و درجه اثرات آن بر محیط زیست بستگی به نحوه مدیریت لجن در زمان پرورش و پس از برداشت میگو دارد. اگرچه رهاسازی لجن به محیط زیست سر و صدای زیادی را در صنعت پرورش میگو از منظر مباحث زیست محیطی ایجاد نموده ولی اثرات محیطی ناشی از ورود لجن به محیط زیست از سه نظر قابل بررسی و تفکیک می باشد.

1. اثر بر کیفیت آبهای ساحلی و هیدروبیولوژی آن
2. اثر بر موجودات آبزی
3. اثر بر گیاهان مانگرو و گیاهان خشکی زی

1.  اثر بر کیفیت آبهای ساحلی و هیدرولوژی:
از آنجاییکه لجن استخرهایپرورش میگو، حاوی مقدار زیادی مواد تغذیه ای می باشد بنابراین در صورت تخلیه پساب و لجن حاصله از پرورش میگو بدون انجام فرآوری آن، حاصلخیزی در آبهای ساحلی ایجاد می شود.ورود مقدار کم مواد لجنی به آبهای باز ساحلی نیز موجب ایجاد منابع غذایی برای تعدادی از موجودات آبزی شده زیرا نیتروژن و فسفر بالای موجود در آن موجب رشد گیاهان آبزی می شود بنابراین قبل از ورود و تخلیه آن به محیط زیست بایستی عملیات فرآوری بر روی آن صورت پذیرد.
2.  اثر بر موجودات آبزی ساحلی ورود لجن ( بدون فرآوری ) به منابع آبی به واسطه دارا بودن مقدار زیادی ذرات مواد جامد معلق (مواد جامد معلق به میزان 4200 میلی گرم در لیتر در استخرهای پرورش میگوی متراکم با پوشش پلاستیکی ) گزارش شده است. این مواد با گل آلودگی بالا (Turbidity) باعث کاهش نفوذ نور به داخل آب شده و به عنوان یک عامل محدود کننده در فتوسنتز و کاهش میزان اکسیژن محلول در آب های گیرنده شده و از این طریق باعث استرس بر موجودات آبزی می شود در صورتیکه عمل ورود و وجود مواد معلق طولانی مدت باشد اثرات زیان آوری بر موجودات ساکن در بستر خواهد داشت. وجود مواد نیتروژن و فسفر بالا در لجن باعث ایجاد شکوفایی بالا در این نواحی نیز خواهد شد.
3.   اثر بر گیاهان مانگرو و خشکی زیبرخی از مطالعات انجام شده نشان داده است که ورود پساب و مواد حاصله از پرورش میگو باعث رشد برخی از گونه های مانگرو از جمله : Bruguiera cylindrical , Rhizophora mucronata , R . apliculata  میشود. مناطقی که لجن ها به صورت توده ای نگهداری می شدند در آن مناطق گیاهان مانگرو از رشد بهتری برخوردار بودند.احیا گیاهان مانگرو به ویژه نوع چندل در کانال های تخلیه مزارع میگو که بصورت نصف از آن با پساب مزارع میگو پر شده بود اتفاق افتاده (در استان  sinkawan محل پروژه میگوی Tirjawai در غرب کالی مانتن اندونزی ) ولی بایستی از تخلیه لجن های حاصله از پرورش میگو در درون جنگل های طبیعی مانگرو به دلیل بالا بودن بار مواد آلی به صورت مستقیم پرهیز نمود زیرا این عمل ممکن است باعث عدم تنفس ساختار ریشه های این گیاه شود.
لجن برای گیاهان خشکی زی می تواند مشکل ساز شود ، فلذا استعمال آن برای گیاهان خشکی زی بایستی دقت و توجه شود. میزان تحمل گیاهان براساس نوع آن ها متفاوت است.

رشد اقتصادی و افزایش تراکم
پرورش متراکم ماهی زمانی می تواند اقتصادی باشد که ماهی از سرعت رشد مناسب و میزان بقای بالایی برخوردار باشد تا بتواند هزینه های مصرفی را جبران نماید، بنابراین جهت پیشگیری از خسارت های اقتصادی و تاثیرات نامطلوبی که احتمالا شرایط محیطی در اثر تراکم بالای ماهیان بر ساختار فیزیولوژیک ماهی وارد می سازد، نیاز به مدیریت علمی، کنترل کیفی آب و جلوگیری از بروز بیماری ها را امری ضروری می سازد. جهت دستیابی به این هدف ، شناخت نیازهای زیستی پایه و فیزیولوژی ماهی از اهمیت خاصی برخوردار است ( مشایی 1380).
بطور مثال عوامل محدود کننده ای وجود دارد که مانع افزایش تراکم و متعاقب آن، گسترش روشهای تغذیه دستی می شود. هنگامی که تراکم ماهی زیاد می شود ، میزان اکسیژن محلول کاهش می یابد و مواد زائد حاصل از سوخت و ساز ماهی، تجمع پیدا می کند. لذا برای اینکه کیفیت آب در حد مناسبی حفظ شود، ممکن است لازم شود که میزان جریان آب را در مزرعه افزایش دهیم. حال اگر میزان آب موجود کم باشد نیاز به نصب تجهیزات هوادهی و چرخش آب در مزرعه احساس خواهد شد تا حدی که قیمت آنها مشکل ساز می شود. هنگامی که تراکم ماهی در استخر افزایش می یابد، باید خطر افزایش میزان تلفات دسته جمعی ماهیان در اثر عدم کارایی سیستم از جمله انسداد توریهای موجود در داخل استخر را مد نظر قرار داد اما این وضعیت با تلفات مداوم و غیرقابل مشاهده ای که در روش های غیر متراکم ( فوق گسترده ) ایجاد می شود، قابل مقایسه است. لذا، تا آنجا که ممکن است باید هنگام پرورش، متغیرها تحت کنترل پرورش دهنده درآید تا روش پرورش تحت شرایط کنترل دقیق، حداکثر تولید را داشته باشد(ستاری،.معتمد 1387).                                        

پرورش متراکم ماهی قزل آلای رنگین کمان در سیلو
در کشور ما از دهه های گذشته ماهی قزل آلای رنگین کمان به لحاظ دارا بودن ارزش غذایی بالا و سازش پذیری زیاد نسبت به تغییرات محیطی مورد توجه ویژه قرارگرفته و پرورش آن به سرعت توسعه یافته است. در حال حاضر کشورمان از پتانسیلهای بسیار زیادی برای تولید و پرورش ماهی قزل آلای رنگین برخوردار است که برای استفاده بهینه از آنها ، بهره گیری از سیستم های جدید مورد نیاز می با شد.

پرورش ماهی در سیلو به لحاظ اهمیتی که ذیلا به آن اشاره می گردد مورد بررسی قرار گرفته است:

1. مخزن پرورش ماهی در این شیوه ، بطور خودکار تمیز می شود ونیازی به نیروی کار زیاد برای این منظور نمی باشد.
2. با توجه به اختلاف ارتفاع موجود بین محل آبگیری و محل نصب سیلو ها، هوادهی در این شیوه از طریق لوله های رابط صورت گرفته ونحوه عمل آن به این صورت می باشد که آب در جریان از طریق لوله های رابط، هوا را مکیده وبه داخل مخازن تزریق می نماید و بدین ترتیب هر گونه نیاز به نیروی برق و دستگاهای خاص را برای هوادهی منتفی می سازد .
3. خارج سازی فضولات و مواد جامد ته نشین شده در این شیوه با باز نمودن لحظه ای شیر تحتانی مخزن که به همین منظور تعبیه می گردد، صورت میگیرد. نحوه عمل آن به این صورت می باشد که درزیر مخزن شیر بزرگی نصب میشود و با بازنمودن آن مقداری از حجم آب مخزن تخلیه میگردد و به همراه خود مواد زائد را از سیلو دفع مینماید و در عین حال مواد محلول ناخواسته توسط آب خروجی از بالای سیلو خارج میشود. البته این عمل اگرچه باعث افزایش بهداشت مخازن گشته وشرایط مطلوبی برای ماهیان فراهم می آورد ولی در صورت نادیده گرفتن اثرات زیست محیطی با گذشت زمان خسارات جبران ناپذیری را بوجود می آورد.
4. با توجه به نگهداری ماهی در حجم استوانه ( ارتفاع ستون آب )، برای پرورش در این شیوه به زمینی با سطح بسیار کم موردنیاز می باشد.
5. فعالیت ماهیچه ای ماهیان قزل آلا در سیلو بسیار پایین می باشد که این خود باعث کاهش ضریب تبدیل غذای مصرفی شده و افزایش بازدهی اقتصادی را برای پرورش دهنده به همراه دارد .
6. اجرای این طرح ضمن اینکه محدودیت استفاده از زمینهای کوهستانی و شیب دار را برای پرورش ماهی رفع می نماید، از صرف هزینه های تولید ماهی پرواری قزل آلای رنگین کمان پرواری به میزان 30 درصد می کاهد.
7. با این روش در صورت رعایت اصول مهندسی آبزیان ، میتوان اقدام به تولید متراکم ماهی تا سقف 120 کیلوگرم در متر مکعب نمود.
8. حراست از ماهیان تحت پرورش از گزند جانوران موزی در این روش پرورش بسیار آسانتر از سایر روشهای متداول می باشد.
9.  اشتغال زایی از دیگر مزایای ترویج این طرح می باشد.

نتایج و دستاوردهای علمی طرح :
نتایج بررسی ها نشان می دهد که ماهیان تحت پرورش در تیمارهای مخازن استوانه ای (سیلو ) از نظر ضریب چاقی ، رشد مطلق ، میزان باز ماندگی ، میزان تولید ، FCR ، FCE و SGR از شرایط بهتری نسبت به ماهیان تحت پرورش در حوضچه گرد بتونی برخوردار بودند و همچنین از نظراقتصادی بودن ؛ بر آورد قیمت تمام شده برای تولید هرکیلوگرم ماهی قزل آلای رنگین کمان در سیلو نسبت به قیمت تمام شده برای تولید هرکیلوگرم ماهی قزل آلای رنگین کمان در حوضچه گرد بتونی نشان می دهد که پرورش ماهی در سیستم سیلو دارای توجیه اقتصادی بیشتری نسبت به حوضچه های گرد بتونی می باشد.
بررسیهای به عمل آمده در فاز دوم آزمایش نیز نشان داد در صورتی که آ ب تهویه شده از زیر مخزن سیلو وارد آن گردد و خروج آب از بالای مخزن باشد ، شرایط مطلوبی برای پرورش قزل آلا فراهم می گردد که با توجه به عمق ایجاد شده میتوان در مناطق کم سطح کوهستانی مبادرت به تولید قزل آلای رنگین کمان با تراکم زیاد (تا 120 کیلو گرم در متر مکعب ) نمود(موسسه تحقیقات شیلات ایران 1387).

کنترل اثرات ناشی از پرورش متراکم آبزیان دریایی روی محیط زیست
در 15 سال گذشته پرورش متراکم گونه های آبزیان دریایی برای مصرف انسان، مخصوصا کشورهای غربی و رقابت بین مصرف کننده ها در مناطق ساحلی افزایش پیدا کرده است که در طول فعالیت های فردی احتیاج به مقررات و مدیریت مناطق ساحلی دارد.تعدادی از نتایج اصلی حاصل از پرورش متراکم ماهی های دریایی روی محیط زیست که به رسمیت شناخته شده به شرح زیر است:  1.    اثرات مواد زائد روی مناطق مجاور، که این مواد زائد نوع و میزان گستردگی اثرات خود را در طول گذشت سال ها روی محیط زیست نشان می دهد.2.    در بسیاری از مناطق عوامل خارجی مانند رسوبات غذا و مواد دفعی در اطراف مزرعه ماهی  ایجاد سم در رسوبات میکند که باعث فقیر شدن جامعه درون رسوب زی می شود.3.    ایجاد متان و هیدروژن سولفید و طی آن باعث بوجودآمدن باکتری های پاتوژن در رسوبات میشود.در این راستا نظریه ای که برای کنترل این مشکلات مورد بررسی قرار گرفته سیستم MOM است.

سیستم MOM=Modelling  Ongrowing fishfarm Monitoring

مدیریت اثرات ناشی از پرورش متراکم ماهی روی محیط زیست در سیستمMOM شامل 2 مرحه است:
1. میزان بهره برداریبیانگر این است که به چه صورت این نظریه را بکار گرفت که بتوان مقدار زیادی از پایگاه پرورش ماهی برداشت نمود.
2. مراحل کنترلیاثرات محیط زیست طبیعی ماهی های دریایی را با محل پرورش مطابق با گنجایش پایگاه پرورشی تطبیق می دهد.این روش در نگاه داری و بهره برداری با تراکم بالا سودمند است.در این راستا سیستم مدیریتی MOM بر پایه ارزیابی تاثیر ترکیب عناصر محیط زیست و تاثیر کنترل استانداردهای کیفیت مناسب محیط زیست است، و مدل های مناسب را بسته به کیفیت محیط طبیعی، هدف برای پرورش ماهی قرار میدهد.در این سیستم اثرات محیط زیست را روی اطلاعات پایگاه پرورشی شباهت سازی میکند.
بطور مثال: اندازه مزرعه، میزان تولید، تاثیر شرایط هیدرودینامیکی، توپوگرافی منطقه و ... .اصول و شرایط نظریه MOM در ادامه شرح داده شده است:

:: مدل= توصیف دقیق از روابط بین مواد مختلف حاصل از پرورش ماهی و تاثیر آن روی پایگاه
:: برنامه پایشی= اندازه گیری تغییرات روزانه برطبق استانداردها، که اثرات پرورش ماهی را روی محیط اطراف توصیف می کند.
:: درجاتی از بهره برداری= روابط بین اثرات پرورش ماهی و بالاترین ظرفیت نگاه داری در  پایگاه پرورش متراکم ماهی را بررسی می کند.
:: مراحل کنترل= فرکانسی از اجرا کردن برنامه پایشی برای همه درجات بهره برداری

بنابراین سیستم مدیریتی  MOMروشی است برای بهتر شدن شرایط پرورش متراکم ماهی و بهره برداری بالا بر طبق استانداردهای محیط زیست طبیعی ماهی است.
(Aure,J.,Ervik,A.,Johannessen,P.,Jahnsen,T.,Kupka Hansen,P.,Stigebrandt,A.,1997)


::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::
»»منابع:
1. ابراهیمی،م.ح.،ایمانپور،م.ر.،عدلو،م.ن.،1389.اثر تراکم ذخیره سازی بر شاخص های رشد،بازماندگی و پارامترهای خون و عضله در ماهی گورامی عظیم الجثه.
2. برومیج،ن.،شفرد،ج.،1387. ترجمه ستاری،م.،معتمد،م.ک.،پرورش متراکم ماهی.،انتشارات دانشگاه گیلان.
3. فرزانفر،ع.،1384.تکثیر و پرورش آبزیان.،انتشارات موسسه تحقیقات شیلات ایران.
4. موسسه تحقیقات شیلات ایران.،1387.روش جدید پرورش متراکم ماهی قزل آلا.،انتشارات دانشگاه میرزا کوچک خان.
5. میرزایی،ح.،1387.مدیریت رسوبات در استخرهای پرورش میگو.
6. ودمیر،گ،آ.،1379،ترجمه مشائی،م.،فیزیولوژی ماهی در سیستم های پرورش متراکم.،معاونت تکثیر و پرورش آبزیان.،اداره کل آموزش و ترویج.
7. Aure,J.,Ervik,A.,Johannessen,P.,Jahnsen,T.,KupkaHasen,P.,Stigebrandt,A.,1997.Regulating the local environmental impact of intensive marine fish farming.Theconcept of the MOM system.


برچسب‌ها: آبزی پروری, پرورش متراکم, محیط زیست

ارسال توسط گروه سایتهای فیش بیس ایران

پیج رنک

آرایش

طراحی سایت